Lexical Density of the verse, for usage of Artificial Intelligence (AI) & Computational linguistics
| Number of words: | |
|---|---|
| Lexical Words:* | |
| Non-lexical words:** | |
| Lexical Density: |
* Words of Noun, adjective, verb & adverb
** Words of Pro-noun, post-position, conjunction & interjection
ھِن وائيءَ جا مُکيہ اِسم
ڀٽائي پيڊيا جو واٽس ائپ چئنل فالو ڪريو
- سُر پورب جَي وايون جي وائِي
ڪَؤُئا ڪان ڪان ڪَندا، وِھاڻِيءَ وَڻَنِ ۾،
مُون ڏِٺا مُون وِسَھو اَڳي پِيڇي اَنڌا،
اَچِي عَدالَتَ ۾، ويھِي وِٺِ وِجَهندا،
حَلالُ ڇَڏي ھِتَھِين، مَٿي ڍُونڍَ ڍَرَندا،
ڦِٽَلَ ڦَيارِنِ تي، اورِئائِين اڙَندا،
سَڱُ جيڏاھِين سُرَھو، تيڏاھَن نَہ تَرسَندا،
ھَنڌِ ھِدايَتَ جي، اُستَخان آڻِيندا،
چَمڙَنِ جِھَڙا چُھِنبَ وَڍِئا، ھُماءَ سين نَہ ھَلَندا،
طالِعَ طائُوسَنِ جا، پَسِئو زاغَ جَلَندا،
ھُد ھُد پاسي ھَنجَڙا، ويٺائِي وِھسَندا،
ڪُوڙا ڪِرفِتِيءَ تي، سَٽُون ڏِئو سِرَندا،
حَدَ لَنگِهئائُون حَقَ جِي، ٻِنِهِي پيرَ ٻَجِهندا،
پِرَ جي پاڙِيسرَنِ سين، چُڻُو تان نَہ چُڻَندا.
رسالن ۾ موجودگي: 54 سيڪڙو
سمجهاڻي
جڏهن ڏينھن لھڻ وارو ٿيندو (پڇاڙيءَ جو وقت اچي ٿيندو) آهي تہ ڪانوَ وڻن ۾ ويھڻ وقت ڪان ڪان پيا ڪندا. آءٌ ڏسان ٿو ۽ جيڪڏهن منھنجي ڳالهہ تي اعتبار ڪريو تہ انڌا انڌن سان سڀ گڏ ٿي پيا هلندا، عدل ڪرڻ وارا (انصاف بجاءِ) ڳالهين کي اجايا پيا وٽ سٽ ۽ ڦيرا ڏيندا. هو حلال کي ڇڏي حرام جي ڪڍ پيا ڊوڙندا ۽ ڊڪندا، ننڍين بي سود ڳالهين (ڪني مڇيءَ) مٿان جلدي ۽ تڪڙ ڪري ڪري پوندا، جنھن طرف چڱائيءَ جو رستو آهي اوڏانھن اصل نہ ويندا. هدايت واري مقام تان هڏا کڻي هلندا، چھنب وڍيل بد شڪل چمڙي جھڙا هماءَ پکي سان ڪونہ هلندا. هدهد پکيءَ جي ڀرسان هنجهڙا ويھي پيا ڪڏندا. مورن جو بخت ڏسي، ڪانو ڪانگيرا پيا سڙندا، جيڪي ڪوڙا آهن سي غلاظت ۽ گندگيءَ جي ڍير تي ڍرندا. سڀ ڪوڙا گڏ ٿيو گوڙ ڪري مشڪل وارن تي پيا ٽوڪون ڪندا ۽ کلندا، شڪارين سان ملي، پٽ تي پيل داڻو پيا کائيندا، (آخر) حق جون حدون اورانگهڻ ڪري ٻنهي پيرن سان سوگها ٻڌبا.
[هن وائيءَ جي پس منظر ۾ مثنويءَ جا ڪيترا شعر ملن ٿا. بومسيلم ڪوڙي نبيءَ جو ذڪر ڪندي رومي اهو ساڳيو نقشو چٽيو آهي:
ورنہ اين زاغان دغل افروختند،
بانگ بازان سپيد آموختند،
بانگ هدهد گر بيا موزد قطا،
راز هدد کو و پيغام سبا،
بانگ بررستہ ز بربستہ بدان،
تاج شاهان را ز تاج هدهدان،
حرف درويشان و نکتہ عارفان،
بستہ اند اين بي حيايان بر زبان،
بود شان تميز، کآن مُظهر کند،
ليک حرص و آز کور و کر کند،
کوري کوران ز رحمت دور نيست،
کوري حرص ست کآن معذور نيست.
(دفتر چهارم، ب- 1700)
انهن (ڪوڙن) ڪانون (غلط رهبرن) ڏيئو ٻاري (دوکي ڏيڻ خاطر) پاڻ سفيد باز (نمائشي رهبر) واري ٻولي اختيار ڪئي آهي. ڇا جيڪڏهن ڪا ڪونج هدهد جي ٻولي سکي وٺي تہ اها سليماني راز جون ڳالهيون ڪري سگهندي؟ اڏامڻ وارن کليل پرن ۽ ٻوٽيل پرن کي سڃاڻ. بادشاهن جي تاج ۽ هدهد جي تاج ۾ فرق سمجهہ! الله وارن عارفن ۽ درويشن جون ڪي ڳالهيون هنن ڪوڙن بيحياون سکي ورتيون آهن. هنن ۾ ايترو عقل هو، جو سچ ۽ ڪوڙ ۾ فرق ڪن ها، پر کين حرص ۽ لالچ انڌو ۽ ٻوڙو ڪري ڇڏيو. انڌن جي انڌائپ بہ الله جي رحمت سان دور ٿي سگهي ٿي، پر لالچ ۾ انڌي ٿيڻ واري جي معذوري ختم نٿي ٿي سگهي!
ڪانون جي ڪان ڪان ۽ سندن غلاظت يا گندگي کائڻ وارين عادتن جي باري ۾ روميءَ هن ريت نشاندهي ڪئي آهي:
کاغ کاغ و نعرهء زاغان سياه،
دايما باشد بدنيا عمر خواه.
عمر بيشم ده که گُـﮧ مي خورم،
دائم اين ده که بس بدگوهرم.
گر نہ گُـﮧ خوارست آن گنده دهان،
گويدي کز خوي زا غم وارهان.
(دفتر پنجم، ب -767 ۽ 769)
معنيٰ: ڪارن ڪانون جي ڪان ڪان ۽ گوڙ شور جو مقصد هن دنيا ۾ ڊگهي عمر جي خواهش آهي. ڪانوَ (نفس) جي ڊگهي عمر طلبڻ جو هڪڙو ئي مطلب آهي تہ جيئن هو ڪرفتي کائي. هو هميشه واري حياتي پيو گهري تہ جيئن ان گندگي (دنيا) مان پنھنجي سَڌ پوري ڪندو رهي ڇو تہ هو اصل کان بد بنياد آهي. جيڪڏهن هو ڪرفتي کائڻ وارو نہ هجي ها تہ ضرور هيءَ دعا ڪري ها تہ اي مولا، مون کي بدطينت هجڻ کان نجات ڏيار!]
[ شارح: ڊاڪٽر عبدالغفار سومرو ]
گنج ۾، سرود پُوراب، بيت نمبر : 2815
ڪَؤُئَا ڪَان ڪَان ڪَندَّا وِهَانِيَ وَرَنِم﮼﮶
مُنْ ڎِٽَا مُنْ وِسَهُوْ اَکٖيْ پِيْڇٖيْ اَنڌَّا﮶
اَچِيْ عَدَالَتَم﮼ وٖيْھيْ وِٽِ وِجَندَّا﮶
حَلَالُ ڇَڎٖيْ هِتَهٍ مَٿٖيْ ڎُنْڊَ ڊَرَندَّا﮶
ڤِٽَلَ ڤَيَارِنِتٖيْ اُوْرِئَاءٍ اَرَندَّا﮶
سَنکُّہ جٖيْڎَاہٍ سُرَهُوْ تٖيْڎَاہَ نَتَرْسَندَّا﮶
هَندِّ هِدَايَةَ جٖيْ اُسْتَخَانَ آَنِيْدَا﮶
چَمْرا جِهَرَا چُھْبَ وَڊِئَا هُمَاءَ س﮼ نَھَلَندَّا﮶
طَالِعَ طَاؤُسَنِجَا پَسِئُوْ زَاغَ جَلَندَّا﮶
هُدْ هُدْ پَسِئُوْ هَنجَّرَا وٖيْٽَاءٍ وِهْسَندَّا﮶
ڪُوْرَا ڪِرْفِتِيَ تٖيْ سَٽٌ ڎِئُوْ سَرَندَّا﮶
حَدَّ لَـکِئَاءٌ حَقَّ جِيْ ٻِنٍ پٖيْرِ ٻَڄَندَّا﮶
ھِي وائي ٻين سھيڙيندڙن وٽ ڏِسو
TRANSLITERATION
सिन्धी देवनागिरी
कऊआ कां कां कंदा। विहाणीअ वणनि में।
मूं डि॒ठा मूं विसहो। अगे॒ पीछे अंधा।
अची अदालत में। वेही विठि विझंदा।
हलालु छडे॒ हितहीं। मथे ढूंढ ढरंदा।
फिटल फयारिनि ते। ओरिआईं अड़ंदा।
संङु जेडा॒हीं सुरहो। तेडा॒हं न तर्संदा।
हंधि हिदायत जे। उस्तख़ान आणींदा।
चम्ड़नि जिहड़ा चुहिंब वढिआ। हुमाअ सें न हलंदा।
तालिअ ताऊसनि जा। पसिओ ज़ाग़ जलंदा।
हुद हुद पासे हन्जड़ा। वेठाई विह्संदा।
कूड़ा किर्फ़ितीअ ते। सटूं डि॒ओ सिरंदा।
हद लंघिआऊं हक़ जी। बि॒निही पेर ब॒झंदा।
पिर जे पाड़ेसरनि सें। चुणू तां न चुणंदा।
ROMAN SINDHI
kaoo'aa kaa'n kaa'n kandaa, wihanni'a wannan'ay mayn,
moo'n ddithhaa moo'n wisaho aggay pechhay andhaa,
achi adaalat mayn, wehi withh'a wijhandaa,
Halaal'u chhadday hithahee'n, mathay dhhoondhh'a dhharandaa,
phittal'a phyarin'ay tay, aori'aa'ee'n arrandaa,
sang'u jeddaahee'n suraho, teddahan na tarsanda,
handh'ay hidaayat'a jay, ustakhaan aanneenda,
chamarran'ay jiharraa chuhinb'a wadhhi'aa, humaa'a see'n na halanda,
ta'alay'a taa'oosan'ay jaa, pasi'o zaagh'a jalanda,
hud hud paasay hanjarraa, wethhaaee wihsanda,
koorraa kirfiti'a tay, sattoo'n ddi'o sirandaa,
Had'a langhhi'aa'oo'n Haq'a ji, Binhi per Bajhindaa,
pir'a jay parreesaran'ay see'n, chunnoo taa'n na chunnandaa.
TRANSLATIONS
When the sun is about to set (the evening time arrives), crows, while sitting on the trees, keep cawing loudly. I see, and if you believe my words, the blind are walking together with the blind, those who should uphold justice are uselessly spinning words around (instead of delivering justice). They abandon what is lawful and run after the forbidden, they hastily pounce on small useless matters, they do not head toward the path of goodness at all. They stray far from the place of guidance, they do not walk with the huma bird, resembling ugly, beak-cut, leathery vultures. Near the hoopoe bird, swan-like birds sit and croak. Seeing the fortune of peacocks, the crows burn with envy, those who are liars heap themselves on piles of filth and garbage. All the liars gather, making an uproar, taunting and laughing at others, joining with hunters, they eat the grain scattered on the ground, and in the end, by transgressing the boundaries of truth, they will be imprisoned by both feet.
داستان اندر ٻيو اندراج
- (وائِي) توبَهَ توبَهَ اِيءَ طَلَبَ، تُنھِنجي…
- (وائِي) جوڳِي ٿا جَرُ ھارِيَنِ، ويندا…
- (وائِي) جوڳِيَنِ جا جَڙَ لائِي، سامِيَنِ…
- (وائِي) جَنِ جو وارثُ تُون، سي…
- (وائِي) دِلِ لائي دُورِ نَہ جا،…
- (وائِي) سائِين سَڱُ سَندومِ، مَ ڇِڄي…
- (وائِي) مَنَ مُنڊائُون پييُون، مُون کي…
- (وائِي) مَنُ موھِئو جوڳِيَنِ جي ذاتِ،…
- (وائِي) مَڙِهيُون پُوري ماڳَ، وِئا ويراڳِي،…
- (وائِي) ويڙِھيين مَنجِهہ وَڙالَ، آن ڪي…
- (وائِي) وَٺِئو واٽَ وَڃان ٿِي، لُڇان…