سمجهاڻي

اهو مجازي (دنياوي) عشق ٿورن يا گهڻن ڏينھن کان پوءِ، جلدي يا دير سان، توکي پريشان ڪندو (برباد ڪندو). تون ڪنھن بہ صورت ۾ حقيقت (سچي عشق) وارو باز پنھنجي هٿن مان وڃڻ نہ ڏج.
[مثنويءَ ۾ مجازي ۽ حقيقي يعني خدا سان عشق جي باري ۾ گهڻو ڪجهہ چيو ويو آهي. مثنويءَ جي پهرين آکاڻيءَ ’بادشاھ جو ٻانهيءَ تي عاشق ٿيڻ‘ ۾ رومي هن راءِ جو آهي:
عشقهائي کز پئي رنگ بود،
عشق نبود، عاقبت ننگ بود.
(دفتر اول، ب-205)
معنيٰ: اهو عشق جيڪو ظاهري رنگ روپ تي آهي، اهو عشق ناهي، بلڪہ اڳي پوءِ خواري ۽ ذلت آهي.
ساڳئي هنڌ چوي ٿو:
وعده ها باشد حقيقي دلپذير،
وعده ها باشد مجازي، تاسه گير.
(دفتر اول، ب-108)
معنيٰ: حقيقي عشق جو وعدو ئي دل کي فرحت ڏيندڙ آهي، مجازي عشق جو وعدو هميشه پريشانيءَ جو سبب آهي.]

[ شارح: ڊاڪٽر عبدالغفار سومرو ]