ڪِي نہ، (انڪاري لفظ) نَہ، مَ، مَتان.

Do not, don't, not to do

• سِٽَ سائِي سارِ، اَلِفُ جَنھِن جي اَڳَ ۾، مِيمَ مان مَعلُومُ ٿِئي، وَرَقُ سوئِي وارِ، ناحَقِ ڪِيمَ نِھارِ، پَنا ٻِئا…[ سُر يمن ڪلياڻ - پنا پڙهڻ ۽ ڪڙهڻ ]
• چُوندَنِ ڪِيمَ چَئيجِ، ويڻَ وَرائي سامُھان، ڪا مَتِ قِيمَتَ جِھَڙِي، روزُ ڏَمَرَ کي ڏيجِ، ويڻُ مَ وَرائيجِ، تَہ سَڀَ سُھاڳِي…[ سُر يمن ڪلياڻ - پريم پاٺ ]
• پَسِي ڳاڙھا گُلِڙا، ڪَرَھا ڪِيمَ تَرَسُ، سي تان ھَلِي پَسُ، جي اِنَ وَلِ وِھاٽِئا.[ سُر کنڀات - ڪرھو، چانگو، اٺ ]
• سوداگَرَ سَمُنڊَ جا، لاڄُو لالَ وَٽيجِ، سِڙَه سَنباھَي سَقُلاتَ جا، کُوھا خُوبُ کَڻيجِ، اَڇا اولا عاجَ جا، چَڱا چِٽائيجِ، سَتَ…[ سُر سريراڳ - جيون ۽ جھاز ]
• ڪوڙيِين ڀالَ ڪَرِيمَ، ڪَرِ سَھِسين شُڪرانا، فاذڪُرُونِي اَذڪرُڪُم، ڪَھي قُرآنا، واشڪُرُو الِي وَلا تَڪفُرُونِ، ڪَڍُ تُون ڪُفراَنا، حَمدُ چؤُ حَڪِيمَ…[ سُر سريراڳ - وايون ]
• ڪَنڌِيءَ ڀَرِ ڪِلا، دُونھان دوسِتَ ميھارَ جا، لَهِرِنِ ۾ لَطِيفُ چئَي، دَھِلِجِ ڪِيمَ دِلِا، مَتان ڪا گِلا، ساھَڙُ سَمُنَ جِي…[ سُر سھڻي - پاڻ م کڻ، گهڙو ڀڳو گهورئو ]
• مينھِيُون ھِنَ ميھارَ جُون، اللهَ ڪِيمَ مَرَنِ، ڪُڙِمِيُون، چالُون، ماڻڪِيُون، چَڱِيءَ جُوءِ چَرَنِ، جي ھِنيَين نِتُ ھُرَنِ، ھُونِ سَلامَتَ سُپِرِين.[ سُر سھڻي - مينھون، چاھڪ، کرڪن ]
• اوراڙِ نَہ پَراڙِ، ويچارِي وَھَ وِچَ ۾، سُڪِيءَ ڏَنِيءَ سُپِرِين، ٻِئو مِڙيوئِي تارِ، تُون گِهڙُ ڪِيمَ نِھارِ، ٻُڏَندَنِ سين ٻاجُهون…[ سُر سھڻي - الست ارواح، کامڻ پچڻ ]
• ھوئِجِ ھوشِيارِ، خَبَرِدارِ، تِرِڪَڻِ آھي تَڙَ ۾، کَڏُون کُوٻا چِڪَ چِڪَندِيُون، تان ڪِي نَئِي نِھارِ، آڌِيءَ سي آکُڙَندِيُون، اَکِيُون جَنِ…[ سُر سھڻي - وايون ]
• حُڪُمُ ٿِئو حَڪِيمَ جو، ٿا سارَنگَ ساٺَ ڪِجَنِ، وِڄُون وَسَڻَ آيُون، ٽاٽا مِينھَن ٽِمَنِ، جَنِ مَھِنگو ميڙِئو، سي ٿا ھَٿَ…[ سُر سارنگ - ڌرتي ڍُري ]
• اَوَلِ آخر آھِ، ھَلَڻُ مُنھِنجو ھوتَ ڏي، پورِهئو سَندو پورِھَيتين، والِي ڪِيمَ وِڃاءِ، سو مُون ٿورَو لاءِ، جِيئَري مِلان جَتَ…[ سُر آبڙي - ويھُ مَ مُنڌ ]
• ڏُکِي ڏورِجِ ڏِيلَ ۾، پُنهون پاڻَ ڳَري، وَڃِجِ ڪِيمَ پَري، حُبَ ۾ ڳولجِ ھوتَ کي.[ سُر آبڙي - ڳول سندو پاڻ ]
• تَنَ مَنَ مَنجِهہ تَنوارَ، ھو يارَ، سَدا آھي سِڪَ جِي وو، تِيئَن چُڻِڪَن چِتَ ۾، جِيئَن سا گَهنڊِيءَ لارَ، لَڳِي…[ سُر معذوري - وايون ]
• ڏاگها ڪِيمَ ڏَرو، اَڃا آرِياڻِي اَڳي ٿِئو، موڙي مَڃَرَ ٽارِيُون، چانگا اَئِين چَرو، آن تان حَرَفُ ھَرو، مُورائِين مَعافُ ٿِئو.[ سُر ديسي - اڱڻ مٿي اوپرا ]
• لَنگهي پَٻُ پَري ٿِئا، لَڪِ نَہ لاٿَئُون، پُنهون مُنھِنجو پاڻَ سين، نوعَ سين نِيائُون، جِيئَن مُون سين ڪِئائُون، تِيئَن ڪيچِيَنِ…[ سُر ديسي - ڏيرن ناھي ڏوھ ]
• پُنهونءَ سين پِرتِ جو، ڪو جو پيچُ پِئومِ، ڀَنِڀي ھِنَ ڀَنڀورَ ۾، وِھَڻُ وِھُ ٿِئومِ، مِتِيُون موٽَڻَ سَندِيُون، ڪاڪِيُون ڪِيمَ…[ سُر ديسي - ڏيرن ناھي ڏوھ ]
• نِڪِرُ ڏُکِي ڏيھَ مان، غافِلُ ڪِيمَ گُذارِ، مَحبُوبُ تَغان شَهرابُ تَغان، اُٿِي جَذو نِهارِ، ليڙو دَزو بُختَگا، تانگهو تِنگها تاڻِ،…[ سُر ديسي - ٻروچڪي ٻولي ]
• مُنھِنجي حُجَتَ ناھي واٽَ، جِيجَن تَنِ جَتَنِ سين، تازو پيرُ پُنهونءَ جو، لُڙئو مَنجِهہ لُڙاٽ، مارِئو ڪِيمَ مُٺِيءَ کي، ڪيچِي…[ سُر حسيني - وايون ]
• مُومَلَ کي مَجازَ جا، اَکِيُنِ ۾ اَنگُورَ، ھَڻي حَڪِيمَنِ کي، پَٽِي مَنجهان پُورَ، گهوٽَ پِھرِيين گهُورَ، گُجَرِ گَهڻا گهائِيا.[ سُر راڻو - خابرو ڪاپڙي ۽ گُجر ]
• مُومَلَ ھَٿِ ڪَمانَ، نِسورِيائِي نِينھَن جِي، ھَڻِي حَڪِيمَنِ کي، ٻَنگَ نِھارِئو ٻاڻَ، جَهرَ ڪِئا پَسُ جُوانَ، جَنِ ڪا ڪِئان گهيڙئا…[ سُر راڻو - ڪاڪ قاصد ۽ آسڻ ]
• جَي ڀانيَين جوڳِي ٿِيان، تَہ سَڱَ سَڀَيئِي ڇِنُ، وَڃِي دَرِ دوسِتَنِ جي، نانگا ڪِيمَ نِنُ، پَٽِ تَنِي جي پِنُ، جَنِي…[ سُر رامڪلي - جي ڀانيَين جوڳِي ٿِيان ]
• جَي ڀانيَين جوڳِي ٿِيان، تَہ ڪُتا ڪِيمَ بَهاءِ، مَڙِهيءَ ۾ ماٺِ ڪَري، ويھِي تَندُ وَڄاءِ، سامِي ساکَ سَندِياءِ، پُورَڀِ ٿِيي…[ سُر رامڪلي - جي ڀانيَين جوڳِي ٿِيان ]
• ڇَڏِ جاڳوٽا جوڳِيين، دُونھِيُون ڪِيمَ دُکاءِ، وَاذْڪُر رَّبَّڪَ فِي نَفْسِڪَ ، اَندَرِ آڳِ جَلاءِ، جَنِ کي سَڄَڻَ جِي ساڄاءِ، تَنِ…[ سُر رامڪلي - جوڳي، سامي ۽ ڪن ڪپڻ ]
• لَنگهُہ لاھُوتان ڪاپَڙِي، دُونھِيُون ڪِيمَ دُکاءِ، اوري ڪَرِ مَ آسِرو، پَري پيرُ مَ پاءِ، جَنھِن جِي جاءِ نَہ ماءِ، وانءُ…[ سُر رامڪلي - جوڳي، سامي ۽ ڪن ڪپڻ ]
• تَڙِ تَڙِ ڪِيمَ تَرَسُ، سَرُ نِھارِجِ سُڀَرو، ڏِيندُءِ لَکَ لَطِيفُ چئَي، راڄِ راھُوءَ جي رَسُ، وِلِها جَنھِن وَنِھِئان ڪِئا، پاڳَ…[ سُر بلاول - مجوسِي، ڄام ۽ جادم ]
• لَکَڻَ ڪِيمَ ڳَڻيجِ، جِيئَن مُورائِين ناھِ مُون، مُون کي مَلَهائِيجِ، وارو ڏيئِي وَلَها.[ سُر ليلا - ليلا ليلائيج ]
• ھِي جي ڏُوڻَ ڏُجاڻِيُون، سي اللهَ ڪِيمَ اَچَنِ، مُنھَن تي مِٺِيُون چِٺِيُون، پَرَپُٺَ پَچارُو ڪَنِ، تَنِ ڪاپائِتِيَنِ، جيڏِيُون مُون سين…[ سُر ليلا - ڏيئي جي ڏھاڳ ]
• ڪُونجُنِ کي ڪِيمَ چَئُہ، جٖي ٻاجهارو ٻولِينِ، سارئو سانبِيَڙَنِ کي، رَڙِيُون ڪِئو رُئَنِ، سائِين سَندا اُنِ، ٻَچا ميڙِيين ٻاجَهہ سين.[ سُر ڏھر - وڳرين ڪُونجون ]
• اَکِيُون سيئِي ڌارِ، جَنِ سين پَسِين پِرِينءَ کي، ٻي ڏانھَن ڪِيمَ نِھارِ، گهَڻو رِيسارا سُپِرِين.[ سُر آسا - نيراني اکڙيون ]
• اِيءَ ڪيسَر جِي ڪارِ، جِيئَن ھاٿيءَ کي ھَٿُ ھَڻي، جَي وِيھين واڳِيين ويڙھئو، توءِ لانجهو ڪِيمَ نِھارِ، ڪِلي ويرَ قَرارِ،…[ سُر ڪيڏارو - داستان پھريون ]
• ماندِي ٿِيءُ نَہ مارُئِي، وَطَنُ ڪِيمَ وِسارِ، پاهُون وَرُ پَنوهارِ، مَ سَھُہ آرَ عُمَرَ جِي.[ سُر مارئي - سيئي سارئان سومرا ]
• عُمَرُ چاڙِهي اُٺِ تي، پُڄِي نِيو پَنوهارِ، ڏِنُو ڏاڍي بَندَ ۾، سُومَرو سَنگَهارِ، نيئِي ٿَرِ آڳِٽِئو، پُرسُ پَرائِيءَ نارِ، مارُو…[ سُر مارئي - جھ سي لوڙائو ٿئا ]
• تَنھِن کُڻِ ٿِي کِنواءِ، جا ڏِسِ ڏاڏاڻَنِ جِي، سارِئو سانبِيَڙَنِ کي، رويو راتِ وِهاءِ، سُوٽا ڪِيمَ سَھاءِ، عُمَرَ بَندِياڻِيَنِ کي.[ سُر مارئي - مُونھان پوءِ ملير ]
• پَکَي پيھِي آيو، ٻَھَران ڪو ٻِئو، سو سَڀَ ٿِئو، حُڪمَ ساڻُ حَڪِيمَ جي.[ سُر مارئي - پائران پيھي آيا ]
• رويو راتِ وِهاءِ، مُون کي عُمَرَ مِيان سُومَرا، آئُون بَندِياڻِي بَندَ ۾، ڪِ ڪي بَندِ ٻِئا، عُمَرَ بَندِياڻِينُ کي، سُوٽا…[ سُر مارئي - وايون ]